W ostatnią niedzielę wakacji 29 sierpnia w Amfiteatrze Miejskim po raz trzeci odbyły się Dni Kultury Romskiej – Festiwal Muzyki Cygańskiej. Wystąpiły dwa zespoły: „Romani Ciercheń” i „Kałe Jakha”. Celem festiwalu jest integracja środowiska lokalnego ze środowiskiem romskim, przybliżenie lokalnej społeczności kultury romskiej, aktywizacja środowiska romskiego do pełniejszego uczestnictwa w życiu kulturalnym miasta oraz zmiana świadomości społecznej wśród Polaków i Romów dotycząca wspólnego życia w „małej ojczyźnie”, jaką jest rodzinne miasto Lubartów. Na scenie Amfiteatru Miejskiego zaprezentowały się dwa zespoły: „Romani Ciercheń” i „Kałe Jakha”. Pierwszy zespół został założony w 1996 r. Zespół tworzy 13 osób, które propagują folklor cygański poprzez śpiew i taniec. Repertuar: muzyka cygańska we współczesnej aranżacji. Zespół występuje na imprezach organizowanych przez M-GOK w Opolu Lubelskim oraz inne Ośrodki Kultury. Uczestniczył już w licznych koncertach i przeglądach. Osiągnięcia to udział w koncercie „Z Cyganami w świat” w 1999 r. w Siedlcach; I miejsce w V Przeglądzie Piosenki w Puławach, występ w TVP3 Lublin. Opiekunem zespołu jest Jan Szczupak. Natomiast zespół „Kałe Jakha” (Czarne Oczy) liczy 15 osób. W zespole grają, śpiewają i tańczą trzy cygańskie rodziny, które przywiązują olbrzymią wagę do oprawy artystycznej prezentowanego repertuaru, jak i też atrakcyjności i barwności tradycyjnych strojów romskich. Śpiewakom i tancerzom towarzyszy kapela, która gra na następujących instrumentach: akordeon, kontrabas, cymbały, gitara i skrzypce. Członkowie zespołu poszukują coraz to nowych elementów romskiego folkloru, opierają się na historii i tradycji życia Romów w Polsce i za granicą. Ich repertuar to rdzenna, tradycyjna muzyka romska na żywo. Kierownikiem artystycznym zespołu jest Zenon Bołdyzer. Kałe Jakha uczestniczył w wielu znaczących występach na estradach w Polsce i za granicą. Można do nich zaliczyć udział w: Międzynarodowym Spotkaniu Zespołów Romskich w Gorzowie Wielkopolskim (1997 i 2000 rok). Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Folklorystycznej w Lublinie (1995 rok) oraz w Międzynarodowym Festiwalu Muzyki i Kultury Romskiej „Ciechocinek 2000″, gdzie został wyróżniony nagrodą publiczności a także w Festiwalu Narodów „Europa bez Granic” ( 2003 r.). Znaczącym faktem jest udział w XI Międzynarodowym Karnawale Cygańskim „Budapest 2000″, organizowanym przez słynną budapesztańską stuosobową orkiestrę cygańską. Zespół Kałe Jakha otrzymał Honorową Nagrodą Festiwalu, która została wręczona w obecności Ambasadora RP w Budapeszcie. W 2002 roku zespół uczestniczył w Międzynarodowym Festiwalu Kultury Romskiej „Khamoro” w Pradze Czeskiej. Ponadto zespół koncertował w Supraślu podczas przeglądu dorobku artystycznego mniejszości narodowych „Wspólnota w kulturze”. W roku 1999 dzięki mecenatowi Ministerstwa Kultury i Sztuki na potrzeby zespołu został stworzony nowy program, wzbogacony o repertuar wywodzący się od Romów Węgierskich, którego opanowanie wymagało dużego wysiłku od wykonujących go artystów. Zajęcia choreograficzne prowadzone były przez instruktorów pochodzenia węgierskiego, wywodzących się z Siedmiogrodu, którzy także w Warszawie zgromadzili wokół siebie dużą grupę młodzieży. W 2001 r. przypadł Jubileusz 10-lecia pracy artystycznej „Kałe Jakha”. Zespół uczestniczył w wielu imprezach zamkniętych, plenerowych, festiwalach charytatywnych. Brał udział również w X Jubileuszowym Ogólnopolskim Przeglądzie Dorobku Artystycznego Mniejszości Narodowych i Etnicznych „Wspólnota w Kulturze”. W roku 2003 w Dniu Zakochanych zespół występował w Sali Kongresowej w Warszawie w programie „Walentynkowa Gala Cygańska”, gdzie towarzyszyła mu znana aktorka i piosenkarka Elena Rutkowska. W tym samym roku „Kałe Jakha” uświetniła swoim występem największą imprezę na Mazowszu – „Święto Kwitnącej Jabłoni”. III Dni Kultury Romskiej – Festiwal Muzyki Cygańskiej został zorganizowany przez Lubartowski Ośrodek Kultury dzięki dotacji przyznanej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w ramach realizacji „Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce”. Impreza była współfinansowana przez Urząd Miasta Lubartów.

Tekst i foto: Sylwia Nowokuńska